tenakuz
/te.na.'kuz/
isim
Origin
Arapça
n-k-ḍ — bozma, aykırı olma
Overview
Meaning Now
- İki şey arasındaki uyumsuzluk, çelişki veya aykırılık.
Literal older meaning
Birbirine zıt düşme, karşıt olma durumu.
Language path
Arapça → Osmanlı Türkçesi → Türkçe
Earliest form
تناقض (tenâkuḍ)
Earliest period
19. yüzyıl
Journey
Arapça 'n-k-ḍ' (bozmak, ihlal etmek) kökünden gelen bu kelime, mantık ve felsefe literatüründe iki önermenin birbirini geçersiz kılması anlamında sıkça kullanılmıştır. Osmanlı Türkçesinde entelektüel çevrelerde yaygın olan bu kelime, Cumhuriyet dönemiyle birlikte Türkçeleştirme hareketleri sonucunda yerini 'çelişki' kelimesine bırakmıştır.
Evolution
- Klasik Arapça
tanāquḍ
“birbiriyle çelişme”
n-k-ḍ kökünden türeyen VI. kalıp mastar.
- Osmanlı Türkçesi
tenâkuḍ
“çelişki, çelişme”
Osmanlı yazı diline doğrudan aktarılmıştır.
- Günümüz Türkçesi
tenakuz
“çelişki”
Günümüzde seyrek kullanılan, yerini 'çelişki' kelimesine bırakmış bir terimdir.
Connections
Word parts
ta-
prefix
karşılıklılık
nakuz
root
bozma/aykırı olma
Related across languages
Arapça
tanāquḍ
çelişki
Farsça
tanāqoḍ
çelişki
Explore next
Related to tenakuz
External references use DefinedTerm semantics.